شیوه های ارتقا مهارت های مطالعه
گرچه خواندن يکی از اجزای اصلی مطالعه است اما مطالعه فقط شامل خواندن متون درسی نيست . مطالعه فرآيندی هدفمند است که برای رسيدن به مقصود و منظور معينی تدارک ديده می شود . مطاله متون درسی مراحل گوناگونی دارد ک با توجه به موضوع و مادة درسی می تواند متفاوت باشد . به عنوان مثال مطالعه برای موفقيت در امتحان معادلات ديفرانسيل با مطالعه برای موقعيت در امتحان درس معارف اسلامی تفاوت دارد . بنابراين اولين نکته ای که در اين زمينه بايد مورد توجه قرار گيرد اين است که برا ی هر مادة درسی روش مناسب مطالعه خاص آن درس را به کار بريم . روش مناسب مطالعه ، روشی است که دانشجو را قادر سازد به آن سطح يادگيری که برای موفقيت در مادة درسی لازم است دست يابد .
مطالعه خود را بر اساس انتظارات کنکور تنظيم نماييد . مطالعه شما بايد به گونه ای باشد که شما بتوانيد در زمان لازم به اهداف از پيش تعيين شده دست يابيد .
به طور کلی خواندن شفاهی بتنهايی روش کارآمدی برای مطالعه هدفمند نمی باشد . سعی کنيد در زمان مطالعه از يادداشت برداری ، خلاصه نويسی و فهرست نويسی دروس استفاده نماييد .
- نخست مواد و موضوعاتی را که در کتاب درسی آمده است . به منظور کسب يک انديشة کلی بررسی کند . اين نگاه کلی بايد شامل ياداشت کردن فصول ، بخشها و عناوين هر فصل باشد .
- دومين گام در مطالعه ، خواندن گسترده مطالب هر فصل می باشد . فنون و زيادی ممکن است در اينجا به کارآيند که خلاصه نويسی در هنگام مطالعه يکی از بهترين راهکارهای افزايش يادسپاری است .
خلاصه نويسی : برای ايجاد يک ساختمان ذهنی ، مفيد است که رابطه ميان تز اصلی نکات اصلی ، و جزئيات را به صورت يک طرح يا يک شکل مجسم کنيد . برای مثال مطالب را می توان به صورت طرح شاخه ای ، هرمی ، شعاعی و يا سلولی تهيه کرد . تهيه خلاصه ای از مطالب درسی اين امکان را به خواننده می دهد که به يک نقشه و کليد برای فهم مطالب دست يابد .
خلاصه ، يک مرور از مطالبی است که خوانده ايد . در واقع بيان مجددی است از نکات اصلی به زبان خود شما . يک خلاصه نه تنها بايد شامل نکات اصلی باشد بلکه بيان کنندة روابط ميان نکات اصلی و دلايل مولف در ارتباط دادن اين نکات باشد و به طور منطقی نکات اصلی را به تز اصلی ربط دهد .
- آنها نوع وارسی از درک و فهم شما هستند .
- آنها کار مرور کردن را آسانتر می سازند .
- آنهانگهداری مطالب را در حافظه تقويت می کنند . شواهد نشان می دهند که يادآوری مطالب پس از يک مدت طولانی ، بدون خلاصه کردن گاه به گاهی آنها ميسر نيست .
سومين گام در مطالعه مرور و ارزشيابی از ميزان يادگيری است . بدون ارزشيابی از ميزان يادگيری هر گونه مطالعه ای بی فايده است . برای ارزيابی از ميزان يادگيری در حالی که مطالعه می کنيد سوألاتی را روی يک صفحة سفيد يادداشت نماييد و بعد از اتمام مطالعه سعی کنيد به اين سوألات پاسخ دهيد . در صورتی که نتوانستيد به بيشتر سوآلات پاسخ دهيد نياز به تکرار و تمرين بيشتری داريد .
اگر جواب را می دانيد ولی قادر نيستيد که آن را با عبارات منطقی و منظمی بيان نماييد آنها را علامت بزنيد که دوباره مطالعه نماييد . قدرت و توانايی شرح کامل پاسخ بهترين دليل بر فراگيری کامل می باشد و بهترين وسيله برای تسلط بر اضطراب امتحانات می باشد .
ب) فنون مطالعه فعال
1) علامتگذاري کتابهاي درسي
برخي دانشجويان هنگام مطالعه هيچ علامتي د رکتاب هاي درسي خود نمي گذارد زيرا تصور مي کنند اين کار اتلاف وقت است و زمان يادگيري مطالب را محدود مي کند. گروهي از دانشويان نيز با شيوه درست علامتگذاري آشنا نيستند و نمي دانند که چگونه علامتگذاري براي بالا بردن بازدهي مطالعه خود استفاده کنند.
علامتگذاري متن در هنگام مطالعه يک تکنيک موثر براي يادگيري است زيرا شما را وا مي دارد کهب ه جاي رويا پردازي و فکر کردن به چيزهايي ديگر، برآنچه مي خوانيد متمرکز شويد. حتي با بررسي علامتگذاري هاي انجام شده مي توان ميزان تمرکز فرد را درهنگام مطالعه برآوردکرد. اگر دانشجويي عمده مطالب يک صفحه را علامتگذاري کند نشانه آن است که توانايي تفکيک مطالب پر اهميت را از کم اهميت نداشته است و اگر هيچ علامتي در آن صفحه به جا نگذاشته باشد احتمالاً هنگام مطالعه حواس او به کارش نبوده است.
به علاوه با علامتگذاري کتا بحجم مطلبي که بايد در شب امتحان مرور شود نيز کاهش مي يابد و دانشجو در فرصت محدود تا کنکورفقط به مطالعه نکات مهم و دسته بندي شده خواهد پرداخت.
اما قبل از آنکه شروع به علامتگذاري متن کنيد لازم است کل پاراگراف يا يک بخش از فصل کتاب را بخوانيد درباره مطالب فکر کنيد و تصميم بگيريد که چه نکاتي مهم تر است و آنها را علامتگذري کنيد نکته اي که علامت مي گذاريد، ممکن است که در جملات بعد همان نکته با بيان واضح تري مطرح شده باشد و اگر آن را هم علامت بگذاريد اين روند منجر به شلوغي متن خواهد شد.
در علامتگذاري متن همواره بخاطر داشته باشيد که:
- به جاي کلمات کليدي، کل جمله يا عبارت مهم را علامتگذاري کنيد و به ترتيبي که با متصل کردن بخشهاي علامتگذري شده به هم مطلب کاملي بدست آيد.
- در جستجوي عبارتهايي چون: از طرف ديگر، با اينهمه، اما مهمتر اينکه، که خبر از تغيير مبحث، نتيجه گيري، بيان يک نکته اصلي مي دهد باشيد و نکات بعد از آن را علامتگذاري کنيد.
- از علامتگذاري زياد اجتناب کنيد زيرا علامتگذاري همه مطالب جايي براي فکر کردن به محتواي مطالب و انتخاب نکات مهمتر باقي نمي گذارد. از طرف ديگر علامتگذاري نبايد محدود به عناوين درشت و کلمات برجسته باشد.
- زيرنويس، تصاوير حاوي توضيحات تکميلي و تعاريف؛ نکات اساسي هستند که مي تواند براي فهم متن اصلي، علامتگذاري و مرور شود
چگونه بايد علامتگذاري کرد؟
روشهاي متنوعي براي علامتگذاري متن وجود دارد که بايد به تناسب تاثيري آنها در فهم مطالب و خلاصه کردن اطلاعات دارند مورد استفاده قرار گيرند. در زير به دو روش عمده علامتگذاري يعني خط کشيدن و رنگي کردن مي پردازيم.
الف) خط کشي زير مطلب
که روشي آشنا و متداول براي دانشجويان و با مداد يا ماژيک زير مطالب مهم و نکات اساسي خط مي کشند. چنانچه اين روش علامتگذاري را ترجيح دهيد از خط کش يا خودکار براي صاف کشيدن خط استفاده کنيد زيرا کاربرد اين وسايل سرعت مطالعه شما را کم مي کند همچنين زماني را نيز صرف طراحي خط ها نکنيد چرا که تمرکز شما بايد معطوف يادگيري متن باشد نه صفحه آرايي.
ب) رنگ کردن
با استفاده از يک ماژيک نشانه گذاري در هنگام مطالعه، علاوه بر آنکه زمان کمتري صرف علامتگذاري مي شود، درس خواندن نيز فعاليتي رغت انگيز خواهد شد. چنانچه هنگام مطالعه تمايل به رنگي کردن مطالب مهم و نکات اساسي داشته ايد از يک ماژيک با رنگ ملايم استفاده کنيد. با آنکه رنگ هاي برق نوشته ها را برجسته نشان مي دهند اما دوباره خواني آنها خستگي چشم و دلزدگي از مطالعه را بدنبال دارد. همچنين سعي کنيد نوشته ها را از راست به چپ زنگي کنيد تا در حين رنگي کردن امکان خواندن مجدد کلمات را داشته باشيد.
ج) استفاده از نشانه هاي قراردادي
-يکي از روشهاي موثر و ابتکاري علامتگذاي، استفاده از نشانه هايي نظير ستاره، علامت سوال، پرانتز، گيومه، خطوط موج دار، اعداد و کادر با منظورهاي از پيش تعيين شده مي باشد. به طوري که هر نشانه معناي مشخص و واحدي براي شخص شما داشته و در مطالعه همه کتاب هاي درسي اين سيستم نشانه گذاري را رعايت کنيد. به عنوان نمونه:
ستاره*: نشانه نکاتي است که در کنکور تاکيد زيادي روي آن مطالب شده است.
خطوط موج دار: براي مطالبي که بايد درباره آن از استاد يا ساير دانشجويان سوال شود.
گيومه باز: «براي اصطلاحات تخصصي» و ...
- البته بايد در استفاده از اين نشانه ها صرفه جويي کرد زيرا استفاده متنوع و مفوط از آنها موجب پيچيدگي متن شده و در هنگام مرور و بازخواني کتاب نظم ذهني شما را بر هم مي ريزد.
- به منظور مهارت يافتن در علامتگذاري، هنگام مطالعه روزنامه يا مجلات، علامتگذاري را تمرين کنيد.
- پس از هر امتحان تعيين کنيد که چه تعداد از سوالات از ميان بخشهاي علامتگذاري شده شما انتخاب شده اند و بدينوسيله ميزان موفقيت خود را در يافتن نکات مهم و اساسي درس ارزيابي کنيد.
از بکارگيري روش هاي پيچيده علامتگذاري اجتناب کنيد زيار چنين روش هايي علاوه بر صرف وقت بيشتر موجب حواسپرتي شما از موضوع مطالعه مي شود.
موثرترين شيوه براي خواندن فعال يادداشت برداري از مطالب در هنگام مطالعه است زيرا شما بايد به مطالب توجه کنيد، درباره آنها فکر کنيد و تعيين کنيد که چه نکاتي مهم است و آنها را يادداشنت کنيد.
با بکارگيي اين شيوه علاوه بر آن که شما فعالانه درگير مطالب مي شويد از ميزان تمرکز و فهم مطلب خودنيز آگاه مي شويد. اگر شما در هنگام مطالعه ندانيد که چه تکاتي را بايد يادداشت کنيد نشانه آن است که تمرکز کافي نداريد در واقع چشمانتان فقط از روي اعداد يا کلمات عبور کرده است. بي آنکه ذهن شما همراهي اش کند. يا اگر يادداشت هاي مفصل و طولاني از مطالب برداريد معلوم مي شود که بدون درک و هوشياري کافي از مطالب کپي برداري کرده ايد.
البته بايد توجه داشته داشت که در يادگيري درسهايي مانند رياضي و پژوهش عملیاتی، خلاصه نويسي بهترين شيوه يادداشت برداي نيست زيرا اين درسها شامل قضايا، فرمول ها و حقايق علمي فراواني است که با کمک ساير روش هاي يادداشت برداري بايد به خواندن فعال آنها پرداخت. در مقابل، درسهايي چون تئوری ها، اقتصاد، بازاریابی و نظاير آن که شامل نطريه ها و مطالب توصيفي مي باشند از طريق خلاصه نويسي بهتر آموخته مي شوند.
در چه مرحله اي از مطالعه بايد يادداشت برداري کرد؟
آيا شما از آن دسته از دانشجوياني هستيد که در طول اولين نوبت مطالعه به يادداشت برداري مي پردازند؟
از آنجا که در اولين نوبت مطالعه عمده مطالب جديد است بسياري از نکات و جزئيات به نظر مهم مي رسد در نتيجه يادداشت هاي اين گروه از دانشجويان مفصل و سازمان نيافته خواهد بود و يا اين تجربه، يادداشت برداري نيز در نظر آنها کاري وقت گير و ملال آور جلوه مي کند.
در مقابل بهترين موقع يادداشت برداري هنگامي است که مطالعه يک بخش يا فصلي از کتاب را به اتمام رسانيده ايد و نکاتمهم و فرعي مطالب را نيز علامتگذاري کرده ايد در اين هنگام است که مي توانيد با صرف زماني کوتاه خلاصه اي کامل را از آنچه که خوانده ايد و آموخته ايد به زبان خود تنظيم کنيد.
يادداشت برداري، رونويسي دوباره مطالب مهم نيست بلکه فن دوباره نويسي چکيده اي از نکات مهم است که هر دانشجو با کلمات خود آن راتنظيم مي کند.
چگونه بايد يادداشت برداري کرد؟
روش هاي متنوعي براي يادداشت برداري وجود دارد که از آن جمله مي توان به حاشيه نويسي، تنظيم طرح کلي مطالب، تهيه جدول مطالب، کارت يادداشت و طرح سلسله مراتبي اشاره داشت.
تجربه و تمايل شخصي شما و نوع موضوعات مورد مطالعه، تعيين کننده روش يادداشت برداري است. با بکارگيري و تمرين روشهايي که در زير معرفي شده اند شما خود متوجه خواهيد شد که کدام روش در يادگيري بهتر چه درسي کارايي دارد.
الف) حاشيه نويسي
برخي دانشجويان پس از مطالعه يک بخش از کتاب در حاشيه کتاب يا جزوه خود نکات کليدي آنچع را که آموخته اند از حفظ مي نويسند.
ب) تنظيم طرح کلي مطالب
يکي از روش هاي متداول و سودمند يادداشت برداري تنظيم طرح کلي مطالب است که چارچوب آن مي تواند با استفاده از سازماندهي نويسنده (که در قسمت فهرست مطالب در آغاز کتاب آمده است) تنظيم شود و از اعداد براي نمايش عناوين اصلي و حروف (الف،ب،و...) براي نشان دادن نکات مهم و فرعي استفاده شود.
به منظور يادگيري بهتر مطالبو افزايش مهارت يادداشت برداري مي بايست به جاي اتکا بر سازماندهي نويسنده پس از خواندن هر بخش از کتاب طرح کلي مطالب را(که شامل عنوان اصلي، عناوين فرعي و نکات مهم هر بخش مي باشد) به زبان خودتان تنظيم کنيد. در نظر داشته باشد که:
در يک طرح کلي مطلوب، به جاي گنجاندن کلمات کليدي، نکات مهم به صورت عبارت معني دار
ج) تهيه جدول مطالب
اين روش يادداشت برداري مناسب موضوعاتي است که شامل طبقه بندي يا مرحله بندي مي شود و اطلاعات موجود را مي توان در قالب شباهت ها و تفاوت ها سازماندهي کرد نظير زمين شناسي، تاريخ، جغرافي، دستور زبان و ...
د) استفاده از کارت يادداشت
سهولت يادداشت نويسي بر روي کارت موثر بودن آن در يادگيري درس هايي که شامل اسامي، اصطلاحات ، تاريخ ها، فرمول ها و قضايا مي شود موجب رغبت گروهي از دانشجويان به استفاده از اين روش شده است.
به منظور استفاده بهتر از کارت هاي يادداشت، جهت مرور و يادآوري بعدي اصطلاحات، سوال ها و مسئله ها را بر روي کارت بنويسيد و تعاريف، فرمول ها و پاسخ ها را در پشت آن يادداشت نماييد. با کمک اين کارت ها مي توانيد در هر فرصتي به مرور مطالب به ويژه مطالبي که يادگيري آنها به تکرار مستمر نياز دارد بپردازيد.
و) طرح سلسله مراتبي مطالب
با تنظيم سلسله مراتبي از مطالب، شمايي از موضوع مقابل چشمان شما قرار مي گيرد که خواندن، به خاطر سپردن و يادآوري آن آسانتر خواهد شد زيرا به اين ترتيب تصويري از آنچه خوانده ايد را به ذهن خواهيد سپرد.
در اين روش ابتدا بايد سرفصل يا عنوان اصلي را در بالاي صفحه يادداشت کنيد و در اطراف آن عناوين درشت را در جعبه هايي قرار دهيد و به همين ترتيب جزئيات بسط دهنده و کمکي هر عنوان را يادداشت نماييد بصورتي که پيشرفت طبيعي مطالب از تنه اصلي به شاخته هاي فرعي تقسيم شود. اين روش به ويژه در يادگيري دروسي که فهم آن بستگي به درک ارتباط دروني مباحث و سازمان اساسي مطالب دارد نظير زيست شناسي، تاريخ و ... اثر بخش است.
3) تمرکز يافتن در هنگام مطالعه
بخاطر داشته باشيد که اگر بدون تصميم شروع به مطالعه کنيد، چيزي نخواهيد آموخت. براي آنکه ياد بگيريد بايد تصميم بگيريد زيرا فرمان ذهني که به خود مي دهيد فعاليت شما در هنگام مطالعه را پيرو خود مي سازد.
فرمان هاي مبهمي مثل:
"مي خوانم ببينم تا کجا مي رسم"
"شروع مي کنم ببينم چه مي شود"
"حوصله اش را ندارم ولي مي خوانم"
باعث مي شود تمرکز و بازدهي کافي نداشته باشيد حتي داشتن يک هدف کلي مثال:
"مي خوانم که نمره خوب بياورم" نيز موجب افزايش تمرکز شما نمي شود شما بايد درخواست مشخص و دقيقي از خود داشته باشيد مثل:
"من مي خواهم امروز 2 مورد از آزمون هاي آماري ناپارامتريک را ياد بگيرم."
*قبل از پرداختن به مطالعه کاري را نيمه تمام رها نکنيد يرا فعاليت هاي نا تمام يا قرارهايي که از قبل تعيين شده است در هنگام مطالعه باعث مشغوليت فکري و حواسپرتي شما خواهد بود.
زمان مطالعه نيز ار آن وقت هايي است که نمي شود فکر را بين مطالعه و موضوعي ديگر قسمت کرد پي نبايد کاري را نيمه تمام رها کرد به سراغ کتا ب و مطالعه رفت.
هر زمان احساس کرديد ذهن شما خسته يا درگير است کتا ب را به کناري بگذاريد و فکر کنيد که همين حالا چه اقدامي براي رفع خستگي يا نگراني خود انجام دهيد و بي درنگ به آن بپردازيد در غير اينصورت اگر کتاب پيش چشمتان باشد و وانمود کنيد که مطالعه مي کنيد، کتاب و مطالعه براي شما با خيالپردازي و فريبکاري تداعي خواهد شد.
اگر در هنگام مطالعه ذهن شما بي اختيار به موضوعات ديگر کشانده شد در همان وضعيت مطالعه، به موضوعات ديگر فکر نکنيد از پشت ميز برخاسته و چندقدم راه برويد اما اتاق را ترک نکيند.همين عمل فيزيکي از جا برخاستن باعث توقف خيالپردازي خواهد شد و پس از آن به مطالعه ادامه دهيد.
بهترين و موثرترين راه براي مقابله با حواسپرتي نوشتن آنها بر روي يک برگه کاغذ است. بهتر است در هنگام مطالعه هميشه برگه اي با عنوان يادداشتهاي متفرقه در دسترس شما باشد تا افکار نامربوط را بر روي آن تخليه کنيد اگر آنها را ننويسيد و بگوييد باشد براي بعد يا مي دانم يادم نمي رود، توانايي تمرکز ذهني خود را کم کرده ايد زيرا نگراني فراموش کردن آنهابا يادگيري شما تداخل مي کند.
گاهي نيز يک موضوع بسيار مهم و در اولويت به ذهنتان خطور مي کند که حتي با نوشتن آن نيز مشغوليت ذهني شما رفع نمي شود در چنين وضعيتي توصيه ميکنم که اصرار نداشته باشيد با همان حالت مضطرب درس بخوانيد بلکه به سراغ آن کار در اولويت برويد.
پيش از شروع مطالعه همه وسايل مربوط به موضوع مظالعه را در دسترس خود قرار دهيد زيرا اگر مجبور باشيد که براي دست يافتن به آنها هر بار از پشت ميز برخاسته و رفت و آمد داشته باشيد به تمرکز حواس شما لطمه مي خود، همچنين کارهايي انجام نشده و کتابهاي ديگر را از مقابل ديد خودبرداريد زيار تصوير آنها باعث حواسپرتي و تلاف وقت شما خواهد شد.
پيش از مطالعه فرصت کوتاهي را صرف تهيه تدارکات و ملزومات مطالعهکنيد و آنها را مرتب بچينيد تا ديگر بهانه اي براي توقف مطالعه و برخاستن و نشستن باقي نماند.
در آزمايشگاه يا هنگان پرداختن به کارهاي عملي فقط آنجه را که در برنامه تان بوده است انجام دهيد و پيش از شروع به انجام آن اطلاعات لازم در مورد نحوه انجام آزمايشات يا حل تمرينات بخوانيد و فرا بگيريد.
در پايان هر صفحه که مطالعه کرده ايد مکث کوتاهي کنيد و درک و تمرکز خود را ارزيابي کنيد. آيا آنچه را که هم اکنون خوانده ايد بخاطر مي آوريد يا آنکه در تمام مدت، حواس شما جاي ديگر بوده است.
پس از هر صفحه يک مکث کوتاه لازم است تا تعيين کنيد که آيا آنچه را که خوانده ايد، فهميده ايد يا آنکه چشم روي کتا بو ذهن شما مسافت ها دورتر سير مي کرده است.
مطالعه را با چهره اي درهم و جدي آغاز نکنيد زيرا تصوير کتاب براي شما ناخوشايند مي سازد. همه ما وقتي مجبور باشيم کاري ناخوشايند را انجام دهيم تا حد امکان سعي ميکنيم آن را به تعويق بياندازيم و از هر بهانه اي براي کنار گذاشتن آن کار استقبال مي کنيم بنابراين با علاقه و حالتي خوشايند به مطالعه بپردازيد تا يادگيري و يادآوري بهتري داشته باشيد.
هرفصل از کتاب را به واحدهاي ي تقسيم کنيد يک فصل40 صفحه اي در بخشهاي 10 صفحه اي بهتر آموخته مي شود. خرد کردن تکليف هم موجب صرفه جويي درزمان مطالعه خواهد شد و هم درک و تمرکز شما را افزايش مي دهد.
و بالاخره :
(مطالبی که در این قسمت می خوانید مراحل یادگیری را به نحو موثری به شما می آموزد و ممکن است مشابهت هایی با اوایل بحث داشته باشد )
راه شما برای یادگیری مؤثر مستلزم شناخت موارد زیر است:
· خودتان
· توانایی شما برای یادگیری
· روشهای موفقیت آمیزی که در گذشته از آن استفاده کرده اید
· علاقه و دانش قبلیتان نسبت به موضوعی که قصد یادگیری آن را دارید
شاید یادگیری فیزیک برای شما آسان باشد اما یادگیری تنیس غیر ممکن و یا برعکس این.
به طور کلی راه یادگیری پروسه ای است که به گام های مشخصی تقسیم می شود.
چهار گام برای یادگیری
راه یادگیری خود را با چاپ و پاسخ دادن به سوالات زیر آغاز کنید و بعد استراتژی یادگیری خود را با توجه به پاسخها و مهارتهای یادگیری دیگری که به آن خواهیم پرداخت طرح ریزی کنید.
|
با گذشته شروع کنید |
چه تجاربی درباره نحوه یادگیری خود دارید؟
عادتهای مطالعه شما چیست؟ چگونه این عادتها به وجود آمده اند؟ کدامشان خوب است و کدامشان بد؟ |
|
پرداختن به زمان حال |
چقدر به این مطلب علاقه مندم؟ چه چیزی باعث می شود تا من خودم را وقف یادگیری این مطلب کنم؟ آیا من برنامه خاصی دارم؟ آیا برنامه من با توجه به تجارب گذشته و سبک مطالعه ام تنظیم شده است؟ |
|
توجه به چگونگی فهم موضوع اصلی |
عنوان مطلب چیست؟ از قبل چه چیزهایی در مورد این مطلب می دانم؟ چه نوع منابع و اطلاعاتی به من کمک خواهد کرد؟ وقتی که مطالعه می کنم، آیا از خودم می پرسم که آیا متوجه مطلب شده ام؟ آیا مطالعه را متوقف کرده و مطلب را خلاصه می کنم؟ آیا من قبل از ادامه مطالعه به زمانی برای فکر کردن در مورد مطلب نیاز ندارم؟ |
|
مرور و بازبینی |
آیا درست عمل کردم؟ آیا شرایط صحیحی را انتخاب کردم؟ آیا به موفقیت رسیدم؟ |
سايت جديد: www.modir87.ir